خير : اسم تفصيل و در اصل « اخير » بوده ، مضاف و حال است از « ربّى » . مالك : مضاف اليه براى خير . و جمله « قال محمّد هو ابن مالك » جمله مستأنفه نحوى است و محلّى از اعراب ندارد و جمله « احمد ربّى اللّه خير مالك » جمله محكيّه است يعنى مفعول براى « قال » مىباشد . ترجمه : محمّد كه فرزند مالك است چنين مىگويد : مىستايم پروردگارم يعنى ذات واجب الوجود را در حالى كه بهترين دارندگان مىباشد . شرح عربى : هذا كتاب سيوطى بسم اللّه الرّحمن الرّحيم احمدك اللّهمّ على نعمك و آلائك ، و اصلّى و اسلّم على محمّد خاتم انبيائك ، و على آله و اصحابه و التّابعين الى يوم لقائك . ترجمه و شرح : شرح خطبه كتاب كتاب سيوطى بنام خداوند بخشنده مهربان بار خدايا تو را مىستايم بربخشش ظاهرى و باطنيت ، و درود قلبى و زبانى مىفرستم برحضرت محمّد ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) كه آخرين پيامبرانت مىباشد ، و نيز درود قلبى و زبانى ما برذرّيّه و اولاد پيامبرت و اصحاب و ياران و تابعين حضرتش تا روزيكه با تو ملاقات كنيم . قوله : اللّهمّ : اصل آن « يا اللّه » بوده ، سپس كلمه « يا » را حذف كرده و بجاى آن ميم مشدّد در آخرش اضافه كردند « اللّهمّ » شد . قوله : على نعمك : كلمه « نعم » بكسر نون و فتح عين جمع « نعمت » و آن